Alles wat u moet weten over de Europese CO2-emissierechten

Wat is het Europese emissiehandelsysteem (EUA ETS)? Hoe werken CO2-emissierechten oftewel uitstootrechten? Hoe krijgen bedrijven deze rechten? Wie bepaalt de prijs? En wat is de impact van die CO2-emissierechten op onze energieprijzen? Prangende vragen! Tijd voor glasheldere antwoorden.

19/11/2021 -
Emilie K.
Marketing expert Commodity

Hoe CO2-emissierechten werken in de Europese Unie

De EU startte in 2005 met het emissiehandelsysteem oftewel Emission Trading Scheme (ETS). Het is een van de hoekstenen van het Europese klimaatbeleid.

Het doel van ETS? De CO2-uitstoot (of EUA voor European Union Allowances) in de EU op termijn verlagen. Zo’n 55 % tegen 2030.

Zo werkt het. De EU zet een plafond op de totaal toegestane jaarlijkse broeikasgasuitstoot van bedrijven. De uitstoot wordt gemeten.

Bedrijven ontvangen een uitstootrecht voor elke ton CO2 die ze uitstoten. Een deel van die CO2-emissierechten krijgen ze gratis, de rest kunnen ze verkrijgen via 3 mechanismen die we zo dadelijk uitleggen.

Bedrijven die meer CO2-emissierechten hebben dan ze CO2 uitstoten, kunnen hun rechten doorverkopen aan bedrijven die er te kort hebben. Of ze kunnen hun rechten bewaren voor het komende jaar. Zo ontstaat er een mechanisme dat de prijs van CO2 bepaalt.

Emissiehandel geeft bedrijven een keuze: betalen voor rechten om CO2 uit te stoten of dat geld investeren in schonere productiemethoden zodat de CO2-uitstoot omlaag gaat. Blijvend.

Elk jaar zijn er minder CO2-emissierechten beschikbaar. Bedrijven kunnen dus samen steeds minder CO2 uitstoten. Dat maakt investeren in duurzaamheid almaar aantrekkelijker. Emissiehandel is een belangrijke hefboom om de internationale klimaatdoelstellingen te bereiken.

Hoe bedrijven hun CO2-emissierechten verkrijgen

1. Gratis toewijzing

Elk jaar geeft de EU een aantal CO2-emissierechten aan verschillende industrieën.
Maar elk jaar daalt het aantal CO2-emissierechten ook.

Want het blijft de bedoeling dat de uitstoot jaarlijks daalt. Momenteel krijgen bijvoorbeeld elektriciteitsproducenten geen gratis CO2-emissierechten meer.

Intussen worden er uitstootverminderende technieken ontwikkeld zodat de totale uitstoot blijft dalen. 

2. Veilingen

Elke dag worden er veilingen georganiseerd waarbij elektriciteitsproducenten en industriële spelers uitstootrechten kunnen verhandelen.

3. Secundaire markt

Op de secundaire markt doen ook andere spelers mee, zoals financiële investeringsbedrijven of hedge funds. Zij kijken vooral naar uitstootrechten met een leveringsdatum voor het einde van het jaar.

Hoe de prijs van de CO2-emissierechten wordt bepaald

De actuele vraag en het aanbod van CO2-emissierechten bepalen is lastig. Daarom wordt de prijs voor een groot stuk bepaald door de manier waarop marktspelers denken dat vraag en aanbod in de toekomst gaat zijn.

Zij kijken bijvoorbeeld naar de economie en politieke beslissingen.

De link tussen CO2-emissierechten en energieprijzen

De prijs van de uitstootrechten heeft de neiging de evolutie van de olieprijzen te volgen. Want de olieprijs is een indicator van de algemene economie.

Pikt de economie weer op? Dan stijgt de vraag naar olie. En dat zien we ook in de prijs van de CO2-emissierechten.

De prijs van elektriciteit wordt ook voor een groot stuk beïnvloed door de prijs van de uitstootrechten.

Elektriciteit wordt vandaag nog steeds voor een stuk geproduceerd op basis van kolen en gas. Beide technologieën stoten CO2 uit en je hebt dus ook CO2-emissierechten nodig. Elke evolutie in de prijs van de uitstootrechten heeft dus ook een impact op de prijs van elektriciteit.

En dan is er ook nog de verhouding tussen de prijs voor gas en kolen.

Het niveau van de prijs bepaalt namelijk welke technologie gebruikt wordt om elektriciteit te produceren. Zijn gasvoorraden bijvoorbeeld heel erg laag? Dan wordt er meer elektriciteit geproduceerd op basis van kolen.

Deze technologie is vervuilender en daarom hebben we opnieuw CO2-emissierechten nodig.

De verwachte prijsevolutie voor de CO2-emissierechten

In 2021 blijft gas de prijs van de CO2-emissierechten aandrijven.

Er zijn momenteel lage gasvoorraden. Zolang de gasprijzen blijven stijgen, kunnen de CO2-emissierechten moeilijk dalen. Op langere termijn gaan we kijken wat er gecommuniceerd wordt in het Fit for 55 plan.

Wat is het Fit for 55-plan?

Dat is een plan van de EU, voorgelegd op 14 juli, waarbij ze nieuwe doelstellingen formuleert. Er wordt een sterkere emissiereductie opgelegd aan verschillende installaties.

Dat wil de EU bereiken door minder gratis CO2-emissierechten toe te wijzen. Maar ook door nieuwe sectoren zoals scheepvaart toe te voegen en hen dezelfde verplichtingen op te leggen.

Deze voorstellen voor Fit for 55 liggen op tafel. Elk nieuws hierover zal in de toekomst een impact hebben op de prijs van de CO2-emissierechten.

Onmisbaar: deze 3-delige gids over de energiemarkt 

Bent u benieuwd hoe de energiemarkt écht werkt?

Onze nieuwe 3-delige gids helpt u om uw energieaankopen te optimaliseren. U leert over de energiemarkt en hoe u beter inspeelt op prijsschommelingen. 

De gids helpt u ook om de juiste formule te kiezen en reikt tools aan om de energiemarkt op te volgen. Opgesteld door de energie-experts van ENGIE.