“Beter zien” is de slimme uitdaging van De Kade, een school in Brugge

Niet alleen de overheid en bedrijven bouwen aan de slimme stad van morgen. Ook onderwijsinstellingen gaan voor “smart”.

21/02/2019 -
Isabelle V.
Communications expert - renewable, energy efficiency, green mobility

Net als de gespecialiseerde school De Kade in Brugge, die het comfort en de veiligheid van zijn leerlingen wil verhogen en tegelijkertijd meer dan 50% wil besparen dankzij slimme verlichting.

Het comfort van de 3 000 schoolkinderen en 1 150 medewerkers staat centraal voor de school De Kade. Daarom besloot ze in september 2018 om een audit van haar verlichtingsinstallaties te laten uitvoeren. Het doel? Een verlichting garanderen die aangepast is aan elke werkruimte of gemeenschappelijke ruimte, de concentratie van de bewoners maximaliseren en meer veiligheid bieden op de gevaarlijkste plaatsen zoals trappen (verblinding vermijden, plaatsen met te weinig licht, …).

De audit geeft niet alleen tips voor een verbeterd visueel comfort voor de kinderen, maar biedt ook persoonlijk en objectief advies om de veiligheid en de naleving van veiligheidsregels te garanderen, evenals aanzienlijke energiebesparingen. Deze besparingen worden in het kader van een slim “relighting”-project over het algemeen geraamd op meer dan 50%.

Jannes Brandt, verantwoordelijke dienst TOP (Techniek-Onderhoud-Preventie): “Het samenwerken met het adviesbureau en de technische dienst was een positieve ervaring. Er was een uitwisseling van ervaring en kennis. Het resultaat van de audit gaf zoals gemeld een goed rapport aan de directie om te motiveren op welke wijze en in welke volgorde relighting wordt uitgevoerd in de komende jaren. Het resultaat door betere verlichting zal zorgen voor een aangename werk- en leefomgeving, een opwaardering van de lokalen en niet te vergeten een verminderd energieverbruik. Jammer dat relighting door TERRA (Patrimonium- en energiedatabank Vlaanderen) niet opgenomen is onder de mogelijke gesubsidieerde maatregelen.”

Een rapport op maat

Na een bezoek aan het pand werd een gepersonaliseerde analyse en verslag van de verlichting gemaakt uitgaande van de 3 basisconcepten om een duurzame verlichting te garanderen:

1. Efficiëntie: lichtrendement verbeteren

Een van de prioritaire acties was de vervanging van de verlichting in de gangen, keukens, refter, kelders, fitnessruimte, klaslokalen en de lerarenkamer. Aan de hand van drie heel precieze tabellen ontving de technische expert van de school de volgende elementen voor elk type verlichting:

  • een analyse van de huidige situatie en hun levenscyclus;
  • een voorgestelde aanpassing, inclusief percentages van potentiële besparingen;
  • een budget, inclusief de terugverdientijd en een aantal opmerkingen om te overwegen bij aankoop.

Daarnaast analyseerde de auditeur het lastenboek van de architect voor de plaatsing van armaturen in een geplande uitbreiding van het gebouw.

2. Operationeel beheer: optimalisatie van het verlichtingsgebruik

In gemeenschappelijke ruimtes die niet constant gebruikt worden, werd aanbevolen om een verlichting met een timer te plaatsen. Op de school was er zo goed als geen automatische verlichting. De auditeur heeft daarom aanbevolen om “timers” te installeren in ruimtes die zich daartoe lenen. Zo gaat het licht automatisch uit als er niemand aanwezig is.

3. Aangepaste dimensionering

In tegenstelling tot wat je zou denken, is dimensionering van verlichting een zeer complexe materie. Een goed doordachte dimensionering gebeurt op basis van 4 factoren:

  • De lichtstroom in lumen: de hoeveelheid licht die wordt uitgestraald door een lichtbron.
  • De intensiteit in candela: de intensiteit van de hoeveelheid licht in een bepaalde richting.
  • Het lichtniveau in lux: de hoeveelheid licht die op een oppervlakte terecht komt (functie van het kwadraat van de afstand).
  • De luminantie in candela/m²: komt overeen met wat het oog ziet.

De gekozen armatuurstructuur is ook belangrijk. Zo weerspiegelde op de school De Kade bepaalde verlichting het licht niet optimaal, wat een aanzienlijk verlies aan licht voor de kinderen veroorzaakte.

Andere verlichting was dan weer in plexiglas, meestal vergeeld en vervuild door vliegen. Ten slotte flikkerde een heleboel verlichting of bestond het uit verlichtingsbuizen die niet langer op de markt beschikbaar zijn.

Om de dimensionering te optimaliseren, gebruikte de expert meettoestellen zoals een spectrometer en een luxmeter om de meest geschikte oplossing te vinden.

Resultaat

De verlichting in De Kade is een heel interessant voorbeeld. Het illustreert duidelijk de impact die verlichting heeft op het comfort, de veiligheid en de productiviteit van kinderen in een schoolgebouw. Daarnaast illustreert het dat er vaak toch een groot potentieel aan energiebesparing is, zelfs wanneer in het verleden al een aantal acties werden ondernomen.

Verlichting vormt bovendien een belangrijk actiepunt in het kader van de energietransitie en de bouw van smart cities, de slimme steden. Ook openbare gebouwen, gemeentes en bedrijven hebben er alle belang bij om mee op de kar te springen. Zeker omdat hetzelfde type audit op hun niveau kan worden toegepast. Als expert in verlichtingsadvies analyseert en optimaliseert ENGIE uw installaties en volgt het de nieuwste energie-efficiënte evoluties op de voet om u objectief advies te geven. Ontdek ons aanbod verlichtingsaudits.

Lees ook