Windturbines: hele en halve waarheden en enkele vooroordelen

• Windenergie maakt je energiefactuur niet duurder. Integendeel: elektriciteit die met windturbines wordt opgewekt, is nu een van de voordeligste energiebronnen en zelfs drie keer goedkoper dan 10 jaar geleden. 
• Windturbines komen niet eens voor in de top 10 van de doodsoorzaken van vogels, katten en gevels wel! 
• Door innovatie komen er steeds meer mogelijkheden om de bladen te recycleren of te hergebruiken, met 100% recycleerbaarheid als doel. 
• Een draaiende windturbine produceert ongeveer 45 dB aan geluid, evenveel als een recente, fluisterstille vaatwasser. Dat zal niemands leesavond vergallen … 
• Een windturbine betaalt haar “koolstofschuld” op 6 tot 8 maanden terug en wekt daarna 20 tot 25 jaar groene energie op.

Windturbines zijn een vertrouwd gezicht in het Belgische en Europese landschap, in het veld, langs snelwegen, op een heuvelkam of aan de kust. Toch weten we er vaak maar weinig over en onbekend maakt onbemind. Zo ontstaan vooroordelen, misvattingen en mythes. Heel menselijk allemaal, want voor de meesten onder ons blijven die reusachtige “molens” een mysterie. In dit artikel gaan we na wat waar en niet waar is en sluiten we af met een uitnodiging voor een bezoek … op grote hoogte!

NIET WAAR, windenergie is zelfs goed voor je portefeuille.Waarom dat zo is? Om te beginnen is de milieuvriendelijke windenergie 100% van eigen bodem, want lokaal opgewekt. Windturbines zijn essentieel, want ze maken ons minder afhankelijk van ingevoerde fossiele brandstoffen, die sterk in prijs schommelen. Onze nationale windenergie helpt om onze energieprijs stabieler te houden en verhogen die zeker niet. Windenergie opwekken kost nu zelfs drie keer minder dan 10 jaar geleden. Wind is daardoor een van de meest concurrerende energiebronnen.

Bovendien creëren windturbineparken zelf waarde. Dat geldt bijvoorbeeld voor Wallonië: volgens een studie uit 2022 levert elke Waalse windturbine ongeveer 157 000 euro aan toegevoegde waarde op, die weer in de lokale economie wordt geïnvesteerd. Windturbines creëren 1 500 duurzame en niet-delokaliseerbare banen in de sector van de hernieuwbare energie. Zo maken ze ons een stukje rijker in plaats van armer! 

Ook dit is NIET WAAR, en nog geen klein beetje. Zet “vogels” en “windturbines” in één zin en er doemt meteen een beeld op: een schattig roodborstje wordt vermalen door enorme witte windturbinebladen. Maar eigenlijk komt zo’n dramatisch botsing zelden voor. Een windturbine doodt per jaar slechts 0 tot 3 vogels en komt niet eens voor in de top 10 van de grootste risico’s. Deze tabel zet alles in perspectief: katten zijn tot 100 keer dodelijker!

Bron: studie Pavisse, Vangeluwe & Clergeau (2019), via het Koninklijk Belgisch Verbond voor de Bescherming van de Vogels (KBVBV)

Dat neemt niet weg dat windturbines wel degelijk een zekere impact hebben op fauna en flora. Daarom wordt vóór de installatie telkens een milieu-effectenrapport opgesteld door een erkend onafhankelijk studiebureau om eventueel aangepaste maatregelen te nemen: 

• het project verplaatsen, zodat het zich niet op een vogelmigratieroute bevindt; 
• windturbines tijdelijk stilleggen als er bedreigde soorten in de buurt voorkomen, zoals vleermuizen, 
• compensatiezones creëren om de lokale biodiversiteit te versterken. 

Meer weten? Ontdek 12 verrassende weetjes over windturbines. 

Deze uitspraak is steeds meer NIET WAAR en enige nuance is op zijn plaats. Een windturbine wordt tegenwoordig vrij moeiteloos voor 80 tot 90% gerecycleerd: staal en ijzer, aluminium (ladders, platformen, kabels), elektronische onderdelen, funderingsbeton, koper, enz. Vanwaar komt dan die misvatting?

De bladen van een windturbine vormen nog altijd een uitdaging. Ze zijn gemaakt van composietmaterialen (glas- of koolstofvezels, harsen), net zoals het werkblad in je keuken of je … tandvullingen. Dergelijke materialen zijn moeilijk te recycleren met de traditionele methodes. Toch komen oude turbinebladen niet langer op een stort terecht. ENGIE steunt bovendien het WindEurope-initiatief, dat verbiedt om windturbinebladen te begraven.

Ook voor turbinebladen is er een tweede leven weggelegd. Ze worden: 

• hergebruikt op andere ENGIE-sites,
• doorverkocht aan derden voor hergebruik,
• creatief herbestemd en gebruikt voor bushokjes, voetgangersbruggen, speelpleinen, fietsenparkings, geluidsschermen, enz.

De 81 turbinebladen die tussen 2015 en 2023 werden ontmanteld op de ENGIE-sites in België, werden zonder uitzondering gerecycleerd of doorverkocht voor hergebruik. Er komen ook meer innovatieve oplossingen, zoals de bladen vermalen tot grondstof voor cement of recycleerbare harsen gebruiken om het materiaal makkelijker in nieuwe turbines te verwerken. Uiteindelijk is het de bedoeling dat windturbinebladen voor 100% recycleerbaar zijn. 

Misschien heb je dit hardnekkig gerucht ook al opgevangen, maar het is NIET WAAR. De reglementering op geluidsoverlast is namelijk heel strikt. Hoe is de mythe van de oorverdovende windturbines dan tot stand gekomen? Wat klopt, is dat de eerste generaties windturbines in de jaren 90 wel lawaaierig waren. Maar samen met de normen hebben ook de windturbines sindsdien een hele weg afgelegd.

In België bedraagt het maximale toegelaten geluidsniveau in de buurt van woningen 45 dB overdag in Wallonië. In Vlaanderen ligt het ’s nachts zelfs nog lager. Hoe luid is 45 dB? Niet meer dan een recente vaatwasser, een gefluisterd gesprek, een rustige straat op zondagochtend. Veel minder dus dan het geluid van een stofzuiger in je woonkamer!

Bron: Centre d’Information et de Documentation sur le Bruit (CIDB ; Waalse reglementering voor windturbines (sectorvoorwaarden)

De reglementering bepaalt ook de minimale afstand tot een windturbine: 600 meter in woongebieden, 400 meter voor een vrijstaande woning bij een 200 meter hoge windturbine. En hoe verder je weggaat, hoe zachter het geluid wordt. 

Dit is uiteraard NIET WAAR en het verschil met fossiele brandstoffen is zelfs enorm. Uiteraard heb je ook energie nodig om een windturbine te maken (zoals voor elke menselijke activiteit) en komt er CO2 vrij bij het delven van de grondstoffen en het transport. Maar deze “koolstofschuld” is op slechts 6 tot 8 maanden elektriciteitsproductie al helemaal ingelost. Daarna wekt de windturbine vrijwel zonder uitstoot 20 tot 25 jaar stroom op.

Dat dit verhaal klopt, blijkt ook uit de cijfers. Een windturbine op het land veroorzaakt over haar hele levenscyclus slechts 10 tot 20 gram CO2 per geproduceerde kilowattuur. Bij aardgas is dat 450 g/kWh, bij aardolie 840 g/kWh en bij steenkool 1 000 g/kWh. Windturbines zijn dus de kampioenen van de schone energie. In België vermijden de windturbines van ENGIE de uitstoot van 900 000 ton CO2 per jaar. Ze helpen dus flink om onze elektriciteitsmix koolstofarm te maken.

Meer weten? Lees ons artikel over de koolstofuitstoot van windturbines.

ENGIE zet zich al 25 jaar in voor hernieuwbare energie en windturbines spelen daarin een belangrijke rol. ENGIE exploiteert momenteel meer dan 200 turbines, die samen 586 MW opwekken, genoeg om 570 000 huishoudens van groene en lokale stroom te voorzien. Tegen 2030 willen we 1 000 MW aan windenergie op land bereiken!

We ontwikkelen elk windturbinepark in samenspraak met gemeenten en omwonenden. Vaak treden burgercoöperaties als onze partners op, zodat inwoners rechtstreeks kunnen investeren in de installaties in hun streek. Groene energie is immers ook lokaal verankerd. 

Als je de volgende keer onderweg nog eens een windturbine tegenkomt, blijf er dan even naar staan kijken. Want de wind doet ze ook voor jou draaien, voor ons allemaal! Wil je er nog meer over weten? Dan gaat er niets boven een virtueel bezoekje. Verken je mee met ons de windturbine van Izegem?

• Hoelang duurt het om een windturbinepark aan te leggen?
  Gemiddeld verloopt er minstens drie tot vier jaar tussen de eerste plannen en de ingebruikname. Die periode is nodig voor impactstudies, informatievergaderingen voor het publiek en de omwonenden, vergunningsaanvragen en de werken zelf.

• Aan hoeveel huishoudens kan een windturbine stroom leveren?
  Een goed opgestelde windturbine op het land van 3 MW produceert ongeveer 7 000 MWh per jaar of het jaarlijkse verbruik van ongeveeer 2 400 huishoudens. 

• Mag je in België een windturbine in je tuin zetten?
  Technisch kan dat, maar het is zelden rendabel. Op de toegelaten hoogte (10 tot 15 meter) waait de wind niet krachtig genoeg om voldoende energie te leveren. Vergeet ook de aankoopkosten, het onderhoud en de verplichte stedenbouwkundige vergunning niet.

• Stoppen windturbines als het te hard waait?
  Inderdaad. Boven 90 km/u vallen windturbines automatisch stil voor de veiligheid. En ze beginnen pas te draaien vanaf een snelheid van 10 km/u. 

• Produceren windturbines in de winter minder efficiënt?
  Integendeel. Bij dezelfde snelheid bevat de wind in de winter meer kinetische energie dan in de zomer, omdat koude lucht een grotere densiteit heeft. De densiteit bepaalt hoeveel energie er op de bladen wordt overgezet.

• Kunnen windturbines worden gedemonteerd en wordt de installatieplek dan hersteld?
  Ja, dit is zelfs een wettelijke verplichting. Oude windturbines worden gedemonteerd en de plek wordt in haar oorspronkelijke toestand hersteld. Als een turbine nog in goede toestand is, wordt ze soms verkocht en ergens anders weer geïnstalleerd.