Net als de verborgen suikers in onze voeding speelt CO2 graag verstoppertje

Ons lichaam kan niet zonder suiker, maar je mag niet overdrijven. Te veel suiker verbruiken is schadelijk. De aanbevolen dosis bedraagt ongeveer 18 kg per persoon en per jaar, of zo’n 50 gram per dag. Met 40 tot 50 kg industriële suiker per jaar zitten we daar als Belgen ver boven. Toch is onze suikerinname beperken niet zo eenvoudig. Want zelfs als je frisdranken en snoep links laat liggen, krijg je heel wat “verborgen” suiker binnen uit sausen, light yoghurt, enz. 

Voor CO₂ geldt hetzelfde verhaal. Bij veel van onze dagelijkse gewoonten stoten we flink wat CO₂ uit, zonder het te beseffen. En dat is al even nefast voor de gezondheid van de planeet, die opwarmt door het broeikaseffect. Elke Belg stoot jaarlijks gemiddeld 13,4 ton CO₂ uit. Tegen 2050 zou dat niet meer dan 2 ton per persoon mogen zijn om onze klimaatdoelstellingen te halen. Voor die collectieve inspanning telt elk individueel gebaar. Maar hoe pakken we dat aan? 

De eerste vraag die we ons moeten stellen, luidt: waar houdt al die CO₂ die we uitstoten zich eigenlijk schuil? Net als we eerst de verborgen suikers moeten opsporen. Daarna gaan we op “koolstofdieet": een reeks eenvoudige, maar efficiënte ingrepen op maat die ons plezier in het leven niet in de weg staan. Dat dit werkt, bewijzen deze 5 voorbeelden van “verborgen” CO₂-verleiders.

Wist je dat in een kom chips acht klontjes suiker verborgen zitten? Vervelend, want chips zijn wel lekker, zeker als je ’s avonds een Netflix-serie binget. Op dezelfde manier doet Downton Abbey of Peaky Blinders onze koolstofbalans doorslaan! Een paar schijfjes chips kunnen echt geen kwaad, maar als we de ene aflevering na de andere bekijken (en het ene zakje chips na het andere binnenspelen), zit onze koolstofbalans echt niet meer goed.

Iemand heeft uitgerekend dat elke Belg jaarlijks gemiddeld 51 dagen Netflix kijkt. Dat komt overeen met 80 kg CO₂ of 368 km die je met een benzineauto aflegt. Per persoon lijkt dat misschien weinig, maar je moet die uitstoot wel vermenigvuldigen met het totale aantal Belgen. Waar die koolstofuitstoot vandaan komt? Van de gegevensstroom over het internet én van het energieverbruik van het toestel waarop je kijkt.

• Kijk eerder via wifi dan 4G, want wifi is energiezuiniger. 
• Pas de resolutie van de stream die je bekijkt aan de schermgrootte aan: 4K-kwaliteit op een smartphone heeft geen zin. 
• Download je favoriete content en bekijk die offline, want streaming verbruikt meer data dan downloaden. 
• Laat geen film, serie of video op de achtergrond draaien terwijl je iets anders doet: geniet ervan of zet je toestel uit.

Er zijn niet alleen ethische en sociale vragen te stellen bij fast fashion. Die “wegwerp”-manier van kleden levert ook milieuproblemen op. De textielsector is verantwoordelijk voor 4 tot 8% van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen en als de huidige trend aanhoudt, kan dat tegen 2050 oplopen tot 26%. Wist je dat een katoenen T-shirt made in Asia het milieu drie keer zwaarder belast dan een linnen T-shirt dat in Frankrijk is gemaakt?

Natuurlijk hebben we allemaal kleren nodig en is fast fashion veel goedkoper dan duurzamere kleding. Hoe lossen we dat op? Bij een nagerecht moeten we vermijden dat ultrabewerkte zoetigheden een gewoonte worden. Maar af en toe genieten van een kwaliteitsvol gebakje kan geen kwaad. Geef dus ook voor je kleren voorrang aan kwaliteit boven kwantiteit!

• Als je je kleren goed onderhoudt en laat verstellen, gaan ze langer mee. 
• Al eens aan tweedehandskleding gedacht? Ook milieuvriendelijke merken hebben modieuze collecties. 
• Hanteer vóór een aankoop de “BISOU”-methode: 
• Behoefte: heb je dat kledingstuk wel echt nodig? 
• Ineens: heb je het onmiddellijk nodig? 
• Soortgelijk: heb je al iets dat erop lijkt? 
• Oorsprong: waar komt dit kledingstuk vandaan? 
• Specifiek: wanneer ga je dit specifieke kledingstuk dragen? 
• Probeer deze methode elk jaar toe te passen op vijf nieuwe kledingstukken die je koopt en maak er een wedstrijdje van binnen je gezin.

Wie heeft in zijn drukke bestaan altijd zin om zelf te koken? En wie kan in de supermarkt weerstaan aan die lasagne die je alleen maar even in de oven moet schuiven? Snel en makkelijk, maar je krijgt wel elke keer een flinke dosis suiker (en zout) binnen.

Online kopen – boeken, schoenen, kleren, enz. – is verleidelijk als je ze de volgende dag al krijgt geleverd. Supermakkelijk, maar de koolstoftol is zwaar. Een Belg bestelt jaarlijks gemiddeld 32 pakjes (en stuurt er ook heel wat terug). Dat leverde in 2024 voor ons land niet minder dan bijna een miljard pakjes op! De uitstoot is navenant: bijvoorbeeld een paar schoenen laten leveren, “produceert” 1 kg CO₂, in het logistiek platform, bij het vervoer per schip, vliegtuig, vracht- en bestelwagen, aan verpakking, als je naar het afhaalpunt gaat, enz. Allemaal CO₂ die voor de consument “verborgen” is, net als de suiker in gerechten.

• Koop lokaal als dat kan en ga zelf naar de winkel. 
• Online bestellingen groeperen is beter dan alles apart bestellen. 
• Vermijd supersnelle thuislevering, want dat maakt het voor de bedrijven moeilijker om hun rondes te organiseren. 
• Zend zo weinig mogelijk terug: check vooraf goed de maten en afwerking. 

Voor vleeseters is een sappige steak het neusje van de zalm. Maar net als een frisdrank een suikerbom is, zit rundsvlees bomvol verborgen CO₂. 100 gram eiwitten uit rundsvlees komt overeen met een uitstoot van ongeveer 50 kg CO₂ of 240 km rijden met een benzinewagen. En dat is acht keer meer dan bij gevogelte. Runderen zijn namelijk herkauwers, die bij hun spijsvertering enorm veel methaan uitstoten, een 25 keer krachtiger broeikasgas dan CO₂.

Helemaal afkicken van zoete dranken hoeft nochtans niet en hetzelfde geldt voor een lekkere steak. Gevarieerd en matig eten volstaat. Waarom niet af en toe afwisselen met een vegetarische maaltijd? Die heeft 14 keer minder CO₂ nodig gehad dan een recept met rundsvlees. En ook voor je gezondheid is het alleen maar winst.

• Beperk rood vlees tot één of twee maaltijden per week. 
• Koop vlees met een label van lokale runderen die in de wei hebben gegraasd. 
• Ga voor wit vlees (kip, kalkoen) of plantaardige eiwitten (peulvruchten, tofoe). 
• Serveer ook heerlijke vegetarische recepten: afwisseling van smaak doet eten. 

Als je niet beseft hoeveel verborgen suikers je inneemt, dan let je er waarschijnlijk ook niet op. En loopt je gezondheid meer risico’s. Je woning verwarmen zonder aan je verbruik te denken, is eigenlijk net hetzelfde: je riskeert onnodig veel te verbruiken (en te betalen). 

In België stoot een woning jaarlijks gemiddeld zo’n 2,7 ton CO₂ per inwoner uit, evenveel als ruim 10 000 kilometer met een benzineauto rijden. Onze woningen nemen 20% van de totale uitstoot aan broeikasgassen van ons land voor hun rekening, hoofdzakelijk voor verwarming (60% van ons huishoudelijk energieverbruik).

Natuurlijk kunnen we op koude dagen niet zonder verwarming, maar soms volstaan kleine aanpassingen aan onze gewoonten om zuiniger (en voordeliger) te leven. Zo kan een thermostaat die 1°C te hoog staat afgesteld je verbruik met 7% doen stijgen. Een beetje aandacht voor je verwarming is als etiketten lezen wanneer je winkelt (om verborgen suikers te ontdekken)!

• Kies een milieuvriendelijker verwarmingssysteem, zoals een warmtepomp, als je je installatie toch moet vernieuwen. 
• Neem goede energiegewoonten aan, zoals je thermostaat een graadje lager instellen om tot 7% energie te besparen. 
• Download en gebruik de Smart App van ENGIE om je verbruik op te volgen en te optimaliseren. 
• Ontdek je Energiescore in de Smart App, even onmisbaar als de “Nutri-Score”, maar dan voor energie. Je vergelijkt je verbruik met anderen en ziet waar je nog kan besparen. 

Voor een optimale conditie is het een goed idee om je suikerinname in het oog te houden. Voor je koolstofvoetafdruk geldt precies hetzelfde. Elk gebaar telt, elke keuze doet de balans al dan niet overhellen. Het goede nieuws is, dat je nu weet waar de CO₂ verborgen zit. En wat je eraan kan doen om bij te dragen tot een koolstofneutrale toekomst.