9 vragen en je weet alles over de warmtepompboiler

Sanitair water opwarmen met een warmtepomp? Dat kan, met een thermodynamische boiler of waterverwarmer. En die is goed voor de planeet en je portefeuille. Maar hoe werkt dit systeem? Wat zijn de plus- en minpunten? En is het rendabel? Wij leggen je alles uit!
Eva
22/08/2022 |

De populariteit van de warmtepomp stijgt snel! Dat is niet echt verwonderlijk, want zo’n toestel is perfect voor nieuwbouw en andere goed geïsoleerde woningen. Het is milieuvriendelijk, biedt veel comfort en levert op termijn zelfs besparingen op. Onder de talrijke uitvoeringen die verkrijgbaar zijn, is momenteel vooral de thermodynamische boiler of warmtepompboiler erg “hot” om sanitair warm water aan te maken.

1. Waarvoor dient een thermodynamische boiler?

Het systeem bestaat uit een lucht-water warmtepomp en een warmwaterreservoir en het warmt het huishoudelijk water in je woning op. Dus al het water dat je gebruikt om te douchen en een bad te nemen of dat je nodig hebt aan een wastafel of in de keuken.

2. Wat zijn de belangrijkste voordelen?

Een thermodynamische boiler is een innoverend en energie-efficiënt alternatief voor een klassieke elektrische boiler, zowel in de zomer als in de winter. Bovendien is het een milieuvriendelijke oplossing, die functioneert met hernieuwbare energie. Tegelijk levert het systeem je aanzienlijke besparingen op, want het verbruikt maar één derde van de energie van een klassieke installatie om sanitair warm water te produceren. En dat zie je snel aan je factuur. Als je bovendien je warmtepompboiler combineert met zonnepanelen, dan sla je twee vliegen in één klap, maar daar komen we nog op terug.

3. Hoe functioneert een warmtepompboiler?

a. Warmtewinning

De warmtepomp zuigt met een ventilator de warmte aan die in de lucht aanwezig is. Het kan zowel om buitenlucht gaan als om lucht die uit een niet-verwarmd lokaal wordt aangezogen, bijvoorbeeld de ruimte waar de thermodynamische waterverwarmer is opgesteld, of nog de uitstroomlucht van je balansventilatiesysteem, eventueel met warmterecuperatie. Dit procedé verbruikt dus heel weinig energie. En wat gebeurt er met de lucht als de calorieën eruit zijn gehaald? Die wordt uitgeblazen in het lokaal of buiten je woning.

b. Van vloeistof naar gas

De warmte die uit de lucht is gehaald, verwarmt een speciale vloeistof (koelmiddel) die door een gesloten circuit stroomt. Door de toevoer van warmte verdampt de vloeistof en wordt hij een gas. Opmerkelijk: de verdamping vindt al plaats zodra de temperatuur boven -5°C stijgt. Door de overgang van vloeistof naar gas komt er veel meer warmte vrij dan bij een gewone opwarming.

c. Het gas wordt samengedrukt

Het gas wordt vervolgens door de warmtepomp gecomprimeerd, zodat de druk en de temperatuur stijgen. De opgewekte warmte wordt in het reservoir overgedragen aan het sanitair water, dat je vervolgens kunt gebruiken in de badkamer, keuken enz.

d. De cyclus begint opnieuw

Als het koelmiddel zijn warmte heeft afgegeven, koelt het weer af en wordt het uiteindelijk van een gas opnieuw een vloeistof. En dan start de cyclus weer van voren af aan!

4. Hoeveel verbruikt een thermodynamische waterverwarmer?

Hoeveel een warmtepompboiler verbruikt, hangt af van zijn COP. Wat is dat nu weer? De COP is de energetische prestatiecoëfficiënt die het rendement van de warmtepomp uitdrukt. Hij meet de verhouding tussen de energie die aan het water wordt overgedragen en de energie die de warmtepomp verbruikt om te functioneren. De COP is vooral handig om de prestaties van verschillende toestellen met elkaar te vergelijken.

Bij een klassieke boiler op elektriciteit of gas is de COP meestal lager dan 1. Bij het omzetten van elektriciteit of gas treden er immers altijd verliezen op. Als zo’n toestel 1 kWh verbruikt, wordt er minder dan 1 kWh aan het water overgedragen. En bij een thermodynamische waterverwarmer? Afhankelijk van merk en model ligt de COP tussen … 3 en 5! Deze toestellen verbruiken dus 3 tot 5 keer minder stroom om hetzelfde watervolume tot dezelfde temperatuur op te warmen!

5. Hoeveel kost een warmtepompboiler?

Afhankelijk van het merk, het model en natuurlijk ook de prestaties betaal je tussen 1 500 en 3 000 euro (exclusief btw en installatie). En de installatiekosten? Die hangen af van je huidige installatie, maar tenzij er omvangrijke werken nodig zijn, mag je rekenen op 500 € tot 1 000 €.

6. Is zo’n systeem rendabel?

Je leest vaak dat een thermodynamische boiler veel duurder is dan een klassieke elektrische boiler. Maar klopt dat wel? De aankoopprijs ligt inderdaad hoger, maar dankzij de gewestpremies en de aanzienlijke besparingen die het toestel oplevert, blijkt het een uitstekende investering. Natuurlijk spelen allerlei factoren een rol, zoals de hoeveelheid warm water die je verbruikt, de elektriciteitsprijs, de efficiëntie van de boiler, eventuele premies, enz. Een voorbeeld met cijfers maakt één en ander snel duidelijk.

  • Laten we vertrekken van een klassieke elektrische waterverwarmer met een capaciteit van 200 liter. Deze verbruikt gemiddeld 3600 kWh per jaar. Op je jaarafrekening komt dat overeen met ongeveer 1000€.
  • Een thermodynamische boiler met dezelfde inhoud kan tot 75% minder energie verbruiken! Jaarlijks heeft hij dus maar ongeveer 900 kWh nodig, of … 250€. Kortom, als je je klassieke boiler door een warmtepompboiler vervangt, bespaar je 750€ per jaar.
  • Natuurlijk moet je ook rekening houden met de aankoopprijs. Een thermodynamische waterverwarmer kost gemiddeld 2000€ meer (inclusief installatie).
  • En er is goed nieuws! Elk Gewest kent premies toe: 450€ in Vlaanderen, (minimaal) 1400€ in Brussel en (minimaal) 500€ in Wallonië.
  • Als je met al deze elementen rekening houdt, haal je in elk Gewest het volgende rendement:
    • in Vlaanderen heb je je thermodynamische waterverwarmer op iets meer dan 2 jaar terugverdiend.
    • in Brussel kom je het snelste uit je kosten: al in het eerste jaar begin je winst te maken!
    • en in het Waalse Gewest zit je op exact 2 jaar. 

7. Welke thermodynamische waterverwarmer kiezen?

De efficiëntste systemen zijn in staat om binnenlucht of lucht afkomstig van je ventilatiesysteem aan te zuigen. Over het algemeen is de lucht binnen immers warmer dan de buitenlucht. Ook warmtepompboilers met een “smart grid-ready”-functie halen een heel hoog rendement. “Smart grid-ready” betekent immers dat je deze toestellen aan je zonnepanelen kunt koppelen, zodat ze die groene elektriciteit “slim” verbruiken. Dat leggen we hieronder verder uit.

Je mag immers niet vergeten dat een thermodynamische waterverwarmer altijd een extra warmtebron nodig heeft. Die wordt pas ingeschakeld wanneer het sanitair water niet snel genoeg wordt opgewarmd door je warmtepomp. Er zijn 4 systemen mogelijk:

  • met een elektrische weerstand, meestal standaard voorzien op de warmtepompboiler,
  • verbonden met een cv-ketel, een systeem dat hybride thermodynamische waterverwarmer wordt genoemd,
  • verbonden met een zonneboiler op je dak,
  • gekoppeld aan zonnepanelen, maar dit kan alleen met toestellen die over de “smart grid-ready”-functie beschikken.

8. Waarom een warmtepompboiler combineren met zonnepanelen?

Zoals je hierboven kon lezen, sla je met de combinatie van een “smart grid-ready” thermodynamische waterverwarmer en zonnepanelen twee vliegen in één klap. Je boiler - die in elk geval al 75% minder verbruikt dan een klassiek model - wordt gevoed door gratis zonne-energie wanneer die beschikbaar is. Nog beter zelfs: je warmwaterreservoir dient als “thermische batterij”. Het slaat de overtollige zonne-energie van je panelen op in de vorm van warmte. Die kun je dus later gebruiken, bijvoorbeeld om ’s avonds een douche te nemen. Dit is dus een efficiënte manier om je zelfverbruik te verhogen!

8. Wat zijn de nadelen van een thermodynamische waterverwarmer?

Naast de aanzienlijke voordelen zijn de minpunten bijna verwaarloosbaar:

  • Geluid: het systeem maakt wel wat meer lawaai dan een klassieke elektrische boiler, tussen 30 en 50 dB. Je installeert het dus beter niet in je salon!
  • Opwarmtijd: een warmtepompboiler doet er wat langer over om je sanitair water op te warmen, meestal 1 tot 2 uur. Laat daarom zeker een waterreservoir installeren dat voldoende groot is.
  • Ruimte: voor de installatie van je warmtepomp en het grote waterreservoir heb je een vrij groot lokaal nodig. Alles samen neemt het systeem immers zo’n 20 m³ in. Voorzie ook in een voldoende grote toevoer van verse lucht, waarvoor je eventueel extra ventilatieleidingen moet laten aanbrengen.

9. Op welke steunmaatregelen heb je recht?

Zoals gezegd verleent elk Gewest premies bij de aankoop van een thermodynamische zonneboiler. De premies zijn onder andere afhankelijk van je inkomen.

In Vlaanderen:

  • De basispremie bedraagt 450€, met 40% van het factuurbedrag als plafond, en is verkrijgbaar via het online loket Mijn VerbouwPremie. Beschermde afnemers of gebruikers met uitsluitend nachttarief krijgen er een extraatje bovenop, tot 540€ (maar geplafonneerd op 50% van het factuurbedrag).
  • Als je je warmtepompboiler combineert met zonnepanelen, dan kom je in aanmerking voor een extra premie voor elektrische verwarming (geldig tot 31 december 2022). Deze premie bedraagt 400 euro (maximaal 50% van het factuurbedrag van het controletoestel).

In Brussel:

  • De door Leefmilieu Brussel toegekende premie schommelt tussen 1400€ en 1600€ per woning, afhankelijk van je inkomen en de ligging van het vastgoed. Het plafond (50% van het factuurbedrag) is tijdelijk opgeschort om de Brusselaars aan te sporen zoveel mogelijk over te stappen op dit systeem met hernieuwbare energie.

In Wallonië:

In de 3 Gewesten kent de federale overheid een tijdelijke btw-verlaging toe tot eind 2023. In plaats van 21% betalen eigenaars van woningen die nog geen 10 jaar oud zijn slechts 6% btw.

Ontdek hoe je in 4 stappen een thermodynamische waterverwarmer in huis haalt met ENGIE!