Mazout verdwijnt: welke verwarmingsoplossingen kunnen de mazoutketel vervangen?

Als antwoord op het Klimaatakkoord van Parijs in 2015 en de klimaatdoelstellingen van de Europese Unie heeft België een nationaal energie- en klimaatplan opgesteld, met eigen doelstellingen en maatregelen voor de periode 2021-2030. Dit programma voor onze energietransitie zet de gewesten en het hele land op het pad naar een koolstofneutrale toekomst.

Een van de belangrijkste maatregelen is het verbod op de verkoop van mazoutketels vanaf 2035 in heel België. Maar de gewesten willen niet achterblijven: ze nemen maatregelen om mazout zelfs wat sneller te verbieden, onder andere bij nieuwbouw. Het loont dus zeker om na te gaan wat dit verbod voor ons betekent, gewest per gewest. 

Toen de overheid aankondigde dat ze mazoutketels wilde verbieden, ontstond er wat verwarring. Voor alle duidelijkheid: het verbod geldt alleen voor de verkoop. Je mag je huidige installatie dus zonder beperking in de tijd blijven gebruiken. Dat is niet zonder belang, als je weet dat één op de drie Belgische huishoudens zich nog altijd met stookolie verwarmt. 

Eigenlijk moet je slechts in drie situaties rekening houden met het verbod op mazoutketels: 

• als je een nieuwe woning bouwt, 
• als je oude installatie met mazoutketel aan vervanging toe is, 
• als je wil overstappen op een duurzamer en efficiënter verwarmingssysteem. 

Wat opvalt, is dat de drie gewesten nu kleur bekennen: de hoogdagen van mazout zijn onherroepelijk voorbij. Maar wanneer precies verdwijnen die ketels van het toneel? We geven je een bondig overzicht per gewest.

Het Vlaamse Gewest beet in ons land de spits af: nieuwe mazoutinstallaties zijn er al verboden sinds 2022, zowel bij nieuwbouw als bij een grondige energierenovatie. En als je ketel gewoon aan vervanging toe is? Ook dan is mazout uitgesloten als er in je straat een aardgasleiding ligt. Kleine herstellingen aan je huidige mazoutinstallatie blijven mogelijk, maar zodra de verbrandingskamer het laat afweten, moet je overschakelen op een alternatief verwarmingssysteem.

In de hoofdstad zijn de regels duidelijk en eenvoudig: sinds 1 juni 2025 mag niemand nog een stookolieketel in een gebouw installeren, ongeacht of dat oud of nieuw is. Maar je mag je huidige ketel wel nog blijven gebruiken tot die moet vervangen worden.

Omdat in het zuiden van ons land bijna de helft van de huishoudens zich met stookolie verwarmt, ligt de situatie er gevoeliger. Na maandenlange discussies is het Lucht-Klimaat-Energieplan (PACE 2030) goedgekeurd, waarmee het Waalse Gewest alle “vervuilende” installaties tegen 2050 wil vernieuwen. 

De “gewenste” planning ziet er als volgt uit: 

• Vanaf 1 maart 2025 verbieden om nog installaties op mazout of steenkool te installeren in nieuwe gebouwen. 
• Vanaf 1 januari 2026 niet langer toestaan dat een oude installatie in een bestaand gebouw wordt vervangen door een mazoutketel. 

Hoewel nog niet helemaal vaststaat hoe die maatregelen zullen worden toegepast, is de bedoeling wel duidelijk: ook in Wallonië heeft mazout geen toekomst meer. 

Wat zijn je alternatieven nu stookolie heeft afgedaan? Een cv-ketel op gas blijft natuurlijk een goede keuze, maar er zijn nu ook andere mogelijkheden. Zo zijn warmtepompen populairder dan ooit, want met dit toestel kies je voor de toekomst!

In de geschiedenis van onze verwarming vervulden eerst stookolie en later aardgas een essentiële rol. Voor gas geldt dat in zekere zin nog altijd. Een condensatieketel op gas is daarom een voor de hand liggende oplossing als je een nieuwe woning bouwt of je mazoutketel moet vervangen.

• Om te beginnen is zo’n installatie relatief voordelig. Vanaf ongeveer 4 500 euro heb je een nieuwe condensatieketel en voor de aansluiting op het aardgasnet betaal je zo’n 1 000 euro (afhankelijk van je distributienetbeheerder). Alles samen ben je dus ongeveer 5 500 euro kwijt. 
• Bovendien hoef je aan de rest van je installatie weinig of niets te veranderen. De radiatoren en leidingen in je woning blijven gewoon dienstdoen en de nieuwe aardgasketel is snel geïnstalleerd. En hoe zit het met je stookolietank? Een ondergrondse tank moet je in elk geval laten weghalen of leegmaken en reinigen. Ook dat is natuurlijk niet gratis. 
• Omdat aardgasketels van de nieuwste generatie een zeer hoog rendement halen, zet je een eerste stap in de richting van meer energie-efficiëntie bij je thuis. 

Hoewel van mazout op aardgas oveschakelen bepaalde voordelen biedt, zijn hier ook enkele waarschuwingen op hun plaats. 

• Het valt te verwachten dat aardgas geleidelijk minder interessant zal worden door de evolutie van de milieureglementering in Europa en België. 
• Over het algemeen lijkt een gasketel minder toekomstbestendig dan elektrische verwarmingsoplossingen, zoals de warmtepomp. 
• En natuurlijk is er één belangrijke voorwaarde: er moet in je straat een aardgasnet liggen. Vooral in kleinere gemeenten en dorpen en meer bepaald in het zuiden van ons land is dat verre van zeker. Ongeveer 35% van de Belgische huishoudens kan niet aangesloten worden op het aardgasnet. 

Ben je er toch nog van overtuigd dat overschakelen van mazout op aardgas voor jou de beste keuze is? Of heb je hierover nog vragen? Ontdek dan onze gratis gids. 

Conclusie? Een gasketel kan een goede tussentijdse oplossing zijn, vooral als je woning nog niet klaar is voor de meer ingrijpende overgang naar elektrische verwarming.

Het staat vast dat elektriciteit steeds meer in onze energiebehoeften zal voorzien, op elk domein. Voor onze mobiliteit is dat nu al het geval: de opkomst van de elektrische auto is niet meer te stoppen. Voor onze verwarming verloopt de evolutie nog trager, maar ze gaat wel dezelfde richting uit. Met andere woorden: als je woning er klaar voor is, zit je altijd safe als je nu een warmtepomp installeert. We leggen je uit waarom dat zo is.

• Een warmtepomp sluit helemaal aan bij de klimaatdoelstellingen op lange termijn. Er zijn verschillende soorten warmtepompen, maar in vergelijking met andere oplossingen bieden ze één belangrijk voordeel: ze verwarmen allemaal je woning met hernieuwbare energie. Het klopt dat een warmtepomp niet zonder elektriciteit kan, maar de belangrijkste energiebron van zo’n toestel is hernieuwbaar en gratis beschikbaar in de omgeving: lucht, water of bodem. 
• Dat betekent ook dat een warmtepomp terwijl ze werkt rechtstreeks geen CO2 uitstoot. 
• Nog een derde voordeel, misschien wel het belangrijkste: dit “elektrische” verwarmingstoestel kan je besparingen opleveren op je energiefactuur, als je het combineert met een verwarmingssysteem op lage temperatuur, zoals vloerverwarming, in een goed geïsoleerde woning. 

Als je naar al deze voordelen kijkt, is er geen twijfel mogelijk: een warmtepomp is een toekomstbestendige verwarmingsoplossing. Toch mag je de volgende belangrijke overwegingen niet uit het oog verliezen.

• Laten we er geen doekjes om winden: een warmtepomp is duurder dan een gasketel. Je investering om je ouwe trouwe mazoutketel te vervangen ligt dus een stuk hoger. 
• Je leest vaak – en we hebben het daarnet zelf ook gezegd – dat je woning “warmtepompklaar” moet zijn. Dat betekent vooral dat ze uitstekend geïsoleerd moet zijn. Maar zo’n hoogwaardige thermische “schil” voor je woning volstaat eigenlijk niet om een warmtepomp echt efficiënt te laten werken. Je combineert ze best ook met een verwarmingssysteem op lage temperatuur, zoals vloerverwarming. 

Hiermee is het belangrijkste wel gezegd over de warmtepomp, maar voor de volledigheid geven we je nog de volgende twee tips mee. 

Tenzij je in een nieuwbouwwoning woont, komt deze vraag onvermijdelijk bij je op als je overweegt om je alleen nog met een warmtepomp te verwarmen: is mijn woning er geschikt voor? We willen je graag helpen om de juiste beslissing te nemen met deze eenvoudige 50 graden test.

Als je klaar bent met de test, weet je bijvoorbeeld of je eerst nog enkele aanpassingen moet doen, dan wel of je voor een hybride warmtepomp moet kiezen. Een hybride warmtepomp? Ja, dat lees je goed en misschien is ze voor jou de beste oplossing.

Als je woning nog niet 100% klaar is voor een warmtepomp, ga dan voor de combinatie van een warmtepomp met een ander verwarmingssysteem, bijvoorbeeld een gascondensatieketel. Zo’n hybride verwarming biedt je allerlei voordelen. 

Misschien is het belangrijkste pluspunt van een hybride warmtepomp dat je klaar bent voor de toekomst, zonder dat je je woning zwaar moet renoveren. Je hoeft dus niet meteen grote kosten te maken. Je leest er meer over op onze speciale pagina over dit onderwerp. 

Nu het mazouttijdperk stilaan afloopt, heb je dus keuze genoeg uit allerlei bestaande verwarmingssystemen. Maar dat neemt niet weg dat je mazoutinstallatie vervangen in elk geval kosten met zich meebrengt en die moet je financieren. 

Reden te meer om goed na te denken over je keuze en alle aspecten zorgvuldig af te wegen: de kosten, het comfort, de toekomst en de planeet.