Om verbruikspieken te vermijden voert Vlaanderen het capaciteitstarief voor elektriciteit in

De VREG, de Vlaamse energieregulator, zal vanaf juli 2022 een nieuwe methode voor de berekening van het distributienettarief gebruiken. Dit nieuwe capaciteitstarief zal rekening houden met het piekverbruik van de consumenten.

09/07/2021 -
Paul D.
Energie-expert bij ENGIE

Vanaf 2022 is in Vlaanderen het moment waarop je stroom verbruikt belangrijk. De VREG, de Vlaamse energieregulator, heeft immers beslist om in juli 2022 het capaciteitstarief in te voeren voor de berekening van de distributienetkosten, een van de onderdelen van je elektriciteitsfactuur. Het nieuwe tarief is voordelig als je erin slaagt om je verbruik gelijkmatig te spreiden over de tijd. Maar je betaalt meer als je stroomverbruik pieken en dalen vertoont: wanneer je heel veel verbruikt op bepaalde ogenblikken, en minder op andere.

Hoe werkt het capaciteitstarief?

De naam zegt het al: het capaciteitstarief is gebaseerd op de capaciteit van de elektriciteitsinstallatie van consumenten. Capaciteit betekent hier de hoeveelheid stroom die je installatie kan verbruiken per tijdseenheid. Het gaat dus om een aankooptarief, dat alleen kijkt naar de maandelijkse piek die je van het net afneemt. De piek van de stroominjectie op het net als je zonnepanelen hebt, speelt geen rol.

Hoeveel betaal je volgens het capaciteitstarief?

Tot eind juni 2022 hangen de distributienetkosten uitsluitend af van het aantal kWh dat de gebruiker effectief afneemt van het net. Vanaf juli 2022 telt het verbruik nog maar voor 20% mee in het distributietarief.

En de resterende 80% dan? Die hangen af van de verbruikspieken die je veroorzaakt. Als je bijvoorbeeld tegelijk je strijkijzer, airco­ en wasmachine inschakelt en je elektrische auto oplaadt, dan piekt je verbruik. Hoe meer verbruikspieken je in een maand veroorzaakt en hoe meer je verbruikt op piekmomenten (’s ochtends tussen 6 en 8 uur en ’s avonds tussen 18 en 20 uur), hoe hoger de distributienetkosten die je moet betalen.

De verbruikspiek wordt gemeten over 15 minuten. Het gemiddelde over die periode bepaalt de piek. Dus als je een kom soep 1 minuut in de microgolfoven met 1000 watt opwarmt, bedraagt de piek niet 1000 watt, maar 1/15e van 1000 watt, dus 66 watt.

Ben je bang dat één hoge piek je elektriciteitsfactuur de hoogte zal doen inschieten? Geen paniek! Voor de berekening van je capaciteitstarief telt immers alleen het gemiddelde van 12 maandelijkse pieken die in de loop van een jaar worden gemeten. Per maand is er dus maar één piek (de hoogste, gemeten over 15 minuten) die in aanmerking komt. Eén enkele heel hoge piek telt dus maar mee voor 1/12e …

Goed om te weten: door de invoering van het capaciteitstarief komt er een einde aan het huidige onderscheid tussen dag- en nachttarief. Toch voor wat de distributiekosten betreft. Je energieleverancier mag je nog altijd een verschillend tarief aanrekenen voor de stroom die je ’s nachts en overdag gebruikt, maar vanaf 2022 valt dit onderscheid weg voor het distributienettarief.

Waarom voert Vlaanderen het capaciteitstarief in?

Heel eenvoudig: om piekbelastingen van het elektriciteitsnet te vermijden. Die komen steeds meer voor, want steeds meer consumenten nemen op bepaalde momenten grote hoeveelheden stroom van het net af. Het aantal elektrische auto’s zal ook toenemen en al die auto’s zullen moeten worden opgeladen.

Er is natuurlijk een andere oplossing: het elektriciteitsnet versterken. Maar dat vraagt zware en dure investeringen. De VREG denkt vooruit en spoort de consumenten nu al aan om hun gewoonten te veranderen. Het capaciteitstarief moet ervoor zorgen dat ze verbruikspieken vermijden of in elk geval afvlakken. Met andere woorden: ze mogen niet te veel energieverslindende toestellen tegelijk gebruiken, zodat ze hun energieverbruik netjes over de tijd spreiden.

De regulator heeft nog een andere bedoeling met het capaciteitstarief: de distributienetkosten op een eerlijkere manier spreiden over alle gebruikers.

Voor het capaciteitstarief heb je een digitale meter nodig

Verbruikspieken meten gaat alleen met een digitale elektriciteitsmeter. Een klassieke meter is immers niet in staat om te registreren wanneer je veel of weinig stroom verbruikt.

Vlaanderen is in 2019 begonnen met de installatie van digitale meters. Tegen 2024 zou 80% van de woningen over zo’n meter moeten beschikken en uiterlijk eind 2029 zou dat in alle woningen het geval moeten zijn. De netbeheerder installeert automatisch een digitale meter bij een grondige renovatie, in nieuwbouwwoningen en als je zonnepanelen op je dak laat leggen. Als je een thuisbatterij aanschaft, mag je vragen om je oude elektromechanische meter door een digitale te laten vervangen. Je ontvangt dan een hogere premie bij de aankoop van je batterij om de kosten van de nieuwe meter te dekken. Je leest er meer over in ons artikel over de digitale meter.

En als ik geen digitale meter heb?

Als je in juli 2022 niet bij de gezinnen bent die al over een digitale meter beschikken, dan betaal je een forfaitair bedrag. De regulator heeft immers voorzien in een minimale bijdrage, die overeenstemt met 2,5 kW aan piekcapaciteit. Bovendien wordt 20% van het capaciteitstarief aan een hoger tarief aangerekend aan klanten die (nog) niet over een digitale meter beschikken.

Welk verschil zal het capaciteitstarief maken voor je elektriciteitsfactuur?

Zoals gezegd, zal elk gezin, ongeacht of het over een digitale meter beschikt of niet, een minimumbijdrage van 2,5 kW betalen. Ligt je piekverbruik lager? Dan betaal je toch 2,5 kW.

Toch denkt de VREG dat het nieuwe tarief geen ongunstige gevolgen voor je factuur zal hebben als je een normaal jaarlijks verbruik hebt (3500 tot 4000 kWh). Het capaciteitstarief zou je zelfs een besparing van ongeveer 50 € opleveren als je maandelijkse verbruikspiek onder 3,15 kW blijft. Maar boven die “drempel” is de kans groot dat je factuur oploopt. Volgens de VREG zouden 6 gezinnen op de 10 minder of hoogstens 10% meer betalen door de nieuwe tariefstructuur dan nu het geval is.

Anderzijds zouden consumenten met een relatief laag stroomverbruik, zo’n 1200 kWh, maar die toch een even hoge maandelijkse piek zouden hebben als een gemiddeld gezin, ongeveer 40 € meer betalen.

Toch blijft het moeilijk om nu al exact te berekenen hoeveel het capaciteitstarief zal kosten. Dat komt omdat de nettarieven voor 2022 nog niet bekend zijn. Maar het ziet ernaar uit dat een tijdelijk maximumtarief van toepassing zal zijn.

Goed om te weten: voorlopig zal het capaciteitstarief niet afhankelijk zijn van het moment waarop je een verbruikspiek veroorzaakt. Als je stroomafname piekt aan het einde van de dag, wanneer heel veel gezinnen tegelijk elektriciteit verbruiken, dan betaal je evenveel als wanneer je piek op een rustig moment overdag zou vallen, wanneer stroompieken veel minder voorkomen.

Hoe zit het met het capaciteitstarief voor eigenaars van zonnepanelen?

Sinds 1 januari 2021 geldt er voor eigenaars van zonnepanelen in Vlaanderen een injectietarief. Midden januari werd ook een het systeem van de terugdraaiende teller met prosumententarief afgeschaft. Prosumenten met een digitale meter komen automatisch in het systeem met het injectietarief terecht. Maar als ze nog geen digitale meter hebben, mogen ze de installatie ervan uitstellen tot 1 januari 2025. Dankzij een akkoord tussen de Vlaamse regering en de distributienetbeheerder blijven ze tot dan profiteren van het voordeel van de terugdraaiende teller.

De VREG benadrukt dat de energiebesparingen die eigenaars van zonnepanelen genieten, ruimschoots de eventuele meerkosten compenseren die het capaciteitstarief zou veroorzaken omdat ze niet langer van de terugdraaiende teller kunnen profiteren.

Maar om onprettige verrassingen te voorkomen neem je toch beter nieuwe gewoonten aan …

Hoe vermijd je een hogere factuur door het capaciteitstarief?

> Spreid je elektriciteitsverbruik gelijkmatiger over de tijd.

> Vermijd het om gedurende meer dan 15 minuten verschillende energieverslindende toestellen tegelijk te gebruiken.

> Laat een digitale meter installeren. Koppel die vervolgens aan een specifieke app om je stroomverbruik in realtime te zien. Je ontvangt ook een melding als je een verbruikspiek veroorzaakt.

> Laad je eventuele elektrische wagen bij voorkeur traag op.

> Installeer een thuisbatterij als je zonnepanelen hebt. Je profiteert dan maximaal van de energie die je zelf produceert en je beperkt het gebruik van netstroom. Vooral als je een elektrische wagen of warmtepomp hebt, haal je voordeel uit een thuisbatterij. Bovendien is die tegenwoordig rendabel in Vlaanderen.